🔩 Geçme Toleransları Nedir?

🔩 Geçme Toleransları Nedir?

🔩 Geçme Toleransları Nedir?

Geçme toleransları, iki mekanik parçanın birbiriyle uyumlu çalışabilmesi için belirlenen ölçü hassasiyetleridir. Bu toleranslar, parçaların birbirine nasıl oturacağını — gevşek, sıkı ya da tam geçme — belirler.

📐 Tolerans Harfleri ve Anlamları

  • H harfi: Boşluksuz geçme konumunu ifade eder.
  • A–G harfleri: Boşluklu geçmeler için kullanılır.
  • J–Z harfleri: Sıkı geçmeler için tercih edilir.
  • Not: I, L, O ve Q harfleri tolerans sisteminde kullanılmaz.

🎯 Tolerans Dereceleri

Tolerans dereceleri genellikle 5 ile 11 arasında değişir. Daha düşük derece, daha yüksek hassasiyet anlamına gelir. Örneğin:

  • ⌀120 H7 → Maksimum ⌀120.04 mm
  • ⌀120 H11 → Maksimum ⌀120.25 mm

Hassasiyet arttıkça üretim maliyeti de artar. Örneğin tolerans ±0.7 mm iken maliyet 1 birimse, ±0.01 mm olduğunda maliyet 30 katına çıkabilir.

⚙️ Birim Delik ve Birim Mil Toleransları

  • Birim Delik Sistemi: İç ölçü (delik) sabit, dış ölçü (mil) değişkendir. Örnek: H7-k6
  • Birim Mil Sistemi: Dış ölçü sabit, iç ölçü değişkendir. Örnek: h7-K6

Kullanım tercihi, tasarımcının kararı veya hazır malzemenin toleransına göre belirlenir.

🔧 Tolerans Çiftleri ve Kullanım Alanları

Boşluklu Geçmeler:

  • H7-h6: Yağlanarak monte edilen parçalar (kasnak, kavrama)
  • H8-h9: Rahat geçme (transmisyon milleri)
  • H7-e8 / H7-d9: Sıcaklıkla genleşen parçalar

Sıkı Geçmeler:

  • H7-j6 / H7-k6: Çekiçle monte edilen parçalar
  • H7-n6 / H8-n6: Presle geçme, sabit montajlar

Pres Geçmeler:

  • H7-r6 / H8-u8: Bir daha sökülmeyecek şekilde sabitlenen parçalar (çelik çember, rotor)